« ظاهر » و « باطن » است ، و هريكى از اسم « اللّه » و « رحمن » جامعست مر جميع امّهات را ، چنان كه حق سبحانه و تعالى مىفرمايد : قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى . امّا شمول اين اربعه مر سائر اسما را بدان جهت است كه هر اسمى كه مظهر او ازلى و ابديست « ازليّت » او از « اسم اوّل » بود ، و « ابديّت » او از « اسم آخر » ، و ظهور او از « اسم ظاهر » ، و بطون او از « اسم باطن » و اسمائى كه متعلّق‌اند به « ابداء » ، و « ايجاد » داخل‌اند در تحت اسم اوّل ؛ و آنچه متعلّق است به اعاده و جزاء داخل است در تحت اسم آخر . و آنچه متعلّق است به ظهور و بطون داخل است در « اسم ظاهر و باطن » ، و هيچ‌چيز از اوليّت و آخريّت و ظهور و بطون خالى نيست . پس جميع اسماء داخل باشند درين اربعهء مذكوره كه مسمّاست به « امّهات » و امّهات نيز داخل در تحت اسم « اللّه » و « رحمن » ؛ و ازين روى كه اسم « رحمن » چون اسم « اللّه » جامع جميع اسماست بعضى محقّقان مرتبهء « عقل كلّ » را كه مظهر اسم « رحمن » است به عينها مرتبهء « الهيّت » دانسته‌اند . و اين اگرچه از وجهى حقّست امّا دخول اسم « رحمن » در حيطهء اسم « اللّه » و تابعيّت او مر اسم اللّه را در باء « بسم اللّه الرحمن الرحيم » حاكم به مغايرت مرتبتين است و لهذا بعضى اسم « اللّه » را علم ذات دانسته‌اند ؛ و اين مباحث را در كتاب « تحفة الأبرار فى افضل الأذكار » در فصل رابع از قسم اوّل استيفاء كرده‌ايم .

--> - تفصيل مستوفى تقرير و تحرير كرده است .